Sell-in và Sell-out là gì? Cách phân biệt và đo lường chính xác

Sell-in và sell-out là gì? Đây là hai chỉ số quan trọng trong quản trị bán hàng và hệ thống phân phối, đặc biệt đối với doanh nghiệp sản xuất, FMCG và dược phẩm. Sell-in phản ánh lượng hàng nhà sản xuất bán vào nhà phân phối (NPP), trong khi sell-out thể hiện lượng hàng NPP bán ra cho đại lý, điểm bán hoặc khách hàng tiếp theo trong kênh phân phối.

Theo dõi đồng thời hai chỉ số giúp doanh nghiệp đánh giá tốc độ tiêu thụ hàng hóa, kiểm soát tồn kho tại nhà phân phối và nhận diện tình trạng hàng hóa đang được đẩy vào kênh nhưng chưa bán ra tương ứng. Khi sell-in tăng nhưng sell-out không tăng theo, doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng tồn kho tích tụ và điều chỉnh kế hoạch phân phối.

Sell-in là gì?

Theo tài liệu của Ủy ban châu Âu về trao đổi thông tin trong hệ thống phân phối, sell-in là doanh số từ nhà cung cấp đến nhà phân phối, trong khi sell-out phản ánh doanh số từ nhà phân phối đến khách hàng cuối cùng hoặc nhà bán lẻ.

Ví dụ: Một công ty sản xuất sữa bán 5.000 thùng sản phẩm cho nhà phân phối trong tháng 11. Số lượng 5.000 thùng này được ghi nhận là sell-in của kỳ.

Dữ liệu sell-in thường được doanh nghiệp theo dõi thông qua hệ thống bán hàng hoặc ERP, bao gồm:

  • Số lượng và giá trị hàng hóa bán cho từng NPP.
  • Doanh số theo sản phẩm, nhóm sản phẩm và khu vực.
  • Thời gian phát sinh đơn hàng và giao hàng.
  • Chính sách giá, chiết khấu và chương trình khuyến mãi.
  • Tình trạng công nợ và thanh toán của nhà phân phối.

Sell-in giúp doanh nghiệp đánh giá lượng hàng đã đưa vào kênh phân phối và theo dõi kết quả bán hàng với các đối tác NPP.

Tuy nhiên, sell-in không đồng nghĩa với lượng hàng đã được người tiêu dùng cuối cùng mua. Việc ghi nhận doanh thu kế toán cũng cần căn cứ vào điều kiện hợp đồng, thời điểm chuyển giao quyền kiểm soát hàng hóa và quy định kế toán áp dụng.

Mô hình Sell-in trong hệ thống kênh phân phối

Sell-out là gì?

Sell-out là lượng hàng hóa hoặc giá trị hàng hóa được nhà phân phối bán ra cho cấp phân phối tiếp theo, chẳng hạn đại lý, cửa hàng bán lẻ hoặc điểm bán.

Trong một số mô hình, doanh nghiệp có thể thu thập dữ liệu bán hàng đến người tiêu dùng cuối cùng. Tuy nhiên, cần xác định rõ phạm vi ghi nhận để tránh nhầm lẫn giữa lượng hàng NPP xuất cho điểm bán và lượng hàng thực tế được người tiêu dùng mua.

Ví dụ: Trong tháng 11, nhà phân phối nhập 5.000 thùng sữa từ nhà sản xuất nhưng chỉ bán ra cho các cửa hàng và đại lý 3.800 thùng. Khi đó, sell-out ghi nhận tại cấp NPP là 3.800 thùng.

Dữ liệu sell-out giúp doanh nghiệp theo dõi:

  • Số lượng sản phẩm bán ra theo từng NPP.
  • Doanh số theo khu vực, tuyến bán hàng và điểm bán.
  • Tốc độ tiêu thụ của từng mã sản phẩm (SKU).
  • Xu hướng bán hàng theo ngày, tuần và tháng.
  • Khả năng tiêu thụ và tình trạng tồn kho trong hệ thống phân phối.

Khác với sell-in thường được ghi nhận trực tiếp trên hệ thống của nhà sản xuất, dữ liệu sell-out có thể nằm tại hệ thống của NPP hoặc được thu thập thông qua ứng dụng bán hàng, hệ thống DMS và các kênh tích hợp dữ liệu.

Vì vậy, doanh nghiệp cần có phương thức ghi nhận và đối soát phù hợp để đảm bảo dữ liệu sell-out đầy đủ, nhất quán và kịp thời.

Mô hình Sell-out trong hệ thống kênh phân phối

Phân biệt sell-in và sell-out

Sell-in và sell-out đều phản ánh hoạt động bán hàng nhưng khác nhau về điểm ghi nhận, đối tượng giao dịch và ý nghĩa quản trị.

Tiêu chí Sell-in Sell-out
Luồng hàng hóa Nhà sản xuất → NPP NPP → đại lý, điểm bán hoặc cấp phân phối tiếp theo
Đối tượng giao dịch Nhà sản xuất và NPP NPP và khách hàng của NPP
Dữ liệu thường được ghi nhận bởi Nhà sản xuất Nhà phân phối hoặc hệ thống thu thập dữ liệu bán ra
Phản ánh Lượng hàng đưa vào kênh phân phối Lượng hàng được tiêu thụ ở cấp phân phối tiếp theo
Ý nghĩa quản trị Theo dõi kết quả bán hàng vào kênh Đánh giá tốc độ tiêu thụ và nhu cầu tại thị trường
Rủi ro nếu chỉ theo dõi chỉ số này Có thể không nhận diện được hàng tồn tích tụ tại NPP Khó đánh giá đầy đủ lượng hàng doanh nghiệp đã đưa vào kênh nếu thiếu dữ liệu sell-in

Có thể hiểu đơn giản: Sell-in cho biết doanh nghiệp đã bán bao nhiêu hàng vào kênh phân phối, còn sell-out cho biết hàng hóa tiếp tục được tiêu thụ ra khỏi cấp phân phối đó như thế nào.

Doanh nghiệp cần theo dõi cả hai chỉ số để đánh giá hiệu quả phân phối thay vì chỉ tập trung vào doanh số bán hàng cho NPP.

Vì sao chênh lệch sell-in và sell-out nguy hiểm?

Chênh lệch giữa sell-in và sell-out không phải lúc nào cũng là dấu hiệu bất thường. Nhà phân phối cần có lượng hàng tồn kho để duy trì hoạt động kinh doanh và đáp ứng nhu cầu của điểm bán.

Tuy nhiên, nếu sell-in tăng liên tục trong khi sell-out không tăng tương ứng, doanh nghiệp cần kiểm tra khả năng hàng hóa đang tích tụ trong hệ thống phân phối.

Một số rủi ro thường gặp gồm:

Tồn kho nhà phân phối tăng cao

Khi doanh nghiệp tập trung đẩy hàng vào NPP để đạt chỉ tiêu sell-in, lượng hàng nhập có thể vượt quá tốc độ tiêu thụ thực tế.

Tình trạng này khiến tồn kho tại nhà phân phối tăng, kéo dài thời gian lưu kho và làm giảm khả năng quay vòng vốn của đối tác.

Khám phá giải pháp quản lý kho hàng khuyến mãi toàn diện

Hàng cận date và nguy cơ hết hạn

Đối với thực phẩm, đồ uống, sữa và dược phẩm, hàng hóa tồn kho lâu có thể tiến gần đến hạn sử dụng.

Nếu không theo dõi sell-out và tồn kho theo từng sản phẩm, doanh nghiệp khó phát hiện sớm những mã hàng bán chậm để có phương án điều phối hoặc xử lý phù hợp.

Gia tăng chi phí khuyến mãi và chiết khấu

Khi hàng hóa tồn đọng tại NPP, doanh nghiệp có thể phải triển khai thêm chương trình khuyến mãi, chiết khấu hoặc hỗ trợ thương mại để thúc đẩy tiêu thụ.

Nếu không kiểm soát hiệu quả, các khoản chi phí này có thể làm giảm biên lợi nhuận và ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Dự báo nhu cầu và kế hoạch sản xuất thiếu chính xác

Nếu kế hoạch sản xuất chỉ dựa trên sell-in, doanh nghiệp có thể nhầm lẫn giữa lượng hàng NPP nhập vào và nhu cầu tiêu thụ thực tế.

Khi sell-in tăng nhưng sell-out không tăng tương ứng, việc tiếp tục sản xuất hoặc phân phối theo số liệu sell-in có thể dẫn đến tồn kho dư thừa trong toàn hệ thống.

Do đó, dữ liệu sell-out cần được sử dụng kết hợp với sell-in và tồn kho để hỗ trợ dự báo nhu cầu, lập kế hoạch cung ứng và điều phối sản xuất.

Cách đo sell-out chính xác trong hệ thống phân phối

Để đo sell-out chính xác, doanh nghiệp cần xây dựng quy trình thu thập dữ liệu thống nhất từ nhà phân phối, nhân viên kinh doanh và điểm bán. Dưới đây là những phương pháp thường được áp dụng.

Kết nối nhà phân phối vào hệ thống DMS

Đây là phương pháp giúp doanh nghiệp thu thập dữ liệu bán ra từ NPP một cách tập trung.

Nhà phân phối sử dụng hệ thống DMS hoặc kết nối phần mềm quản lý bán hàng hiện có để ghi nhận các giao dịch xuất bán. Dữ liệu có thể được đồng bộ về hệ thống trung tâm theo cơ chế và tần suất đã thống nhất.

Doanh nghiệp có thể theo dõi:

  • Số lượng hàng NPP bán ra theo từng ngày.
  • Doanh số theo sản phẩm và nhóm sản phẩm.
  • Tình hình bán hàng theo từng khu vực.
  • Tồn kho của từng mã hàng tại NPP.
  • Chênh lệch giữa lượng hàng nhập và lượng hàng xuất.

Để dữ liệu chính xác, doanh nghiệp cần thống nhất danh mục sản phẩm, mã NPP, đơn vị tính và quy tắc ghi nhận giao dịch giữa các bên.

Ghi nhận đơn hàng tại điểm bán qua ứng dụng Sales

Nhân viên Sales sử dụng ứng dụng di động để ghi nhận hoạt động viếng thăm, tạo đơn hàng và cập nhật thông tin tại điểm bán.

Dữ liệu đơn hàng được chuyển lên hệ thống trung tâm, giúp doanh nghiệp theo dõi hoạt động bán hàng theo tuyến, nhân viên, khu vực và điểm bán.

Tuy nhiên, cần phân biệt dữ liệu đơn hàng với dữ liệu sell-out thực tế. Đơn hàng được tạo chưa chắc đã được giao đủ hoặc hoàn tất giao dịch. Doanh nghiệp cần xác định trạng thái đơn hàng nào được sử dụng để ghi nhận sell-out nhằm tránh tính trùng hoặc ghi nhận sai số liệu.

Giao diện Sales App trên thiết bị di động và Tablet

Đối soát tồn kho nhà phân phối định kỳ

Đối soát tồn kho là bước quan trọng để kiểm tra tính nhất quán giữa dữ liệu nhập hàng, xuất hàng và lượng hàng thực tế tại NPP.

Công thức kiểm tra cơ bản:

Tồn kho cuối kỳ = Tồn kho đầu kỳ + Hàng nhập trong kỳ − Hàng xuất trong kỳ

Trong đó, hàng nhập có thể bao gồm sell-in và các nguồn nhập hợp lệ khác; hàng xuất cần được xác định theo phạm vi giao dịch mà doanh nghiệp đang theo dõi.

Khi đối soát thực tế, cần tính thêm các nghiệp vụ như hàng trả lại, điều chuyển, hàng hư hỏng, hàng hết hạn và điều chỉnh kiểm kê.

Nếu số liệu hệ thống chênh lệch với tồn kho thực tế, doanh nghiệp cần xác định nguyên nhân trước khi sử dụng dữ liệu để đánh giá hiệu quả bán hàng.

Theo dõi sell-out theo ngày

Theo dõi sell-out theo ngày giúp doanh nghiệp nhận diện sớm biến động tiêu thụ thay vì chờ báo cáo tổng hợp cuối tháng.

Nhà quản lý có thể theo dõi doanh số theo ngày, tuần, tháng và so sánh giữa các khu vực, NPP hoặc nhóm sản phẩm.

Dữ liệu được cập nhật thường xuyên cũng hỗ trợ phát hiện những dấu hiệu như:

  • Doanh số một NPP giảm bất thường.
  • Một nhóm sản phẩm có tốc độ tiêu thụ chậm.
  • Tồn kho tăng trong khi sell-out không tăng.
  • Khu vực có độ phủ điểm bán hoặc doanh số thấp hơn kế hoạch.

Tần suất cập nhật phụ thuộc vào khả năng kết nối dữ liệu và quy trình ghi nhận của từng nhà phân phối.

Các chỉ số cần theo dõi khi quản lý sell-in và sell-out

Ngoài việc theo dõi riêng lẻ sell-in và sell-out, doanh nghiệp nên kết hợp các chỉ số liên quan để đánh giá hiệu quả phân phối và tình trạng tồn kho.

Chỉ số Cách tính tham khảo Ý nghĩa
Tỷ lệ sell-out/sell-in Sell-out trong kỳ ÷ Sell-in trong kỳ × 100% So sánh lượng hàng bán ra với lượng hàng nhập vào trong cùng kỳ
Tồn kho NPP cuối kỳ Tồn đầu kỳ + Nhập trong kỳ − Xuất trong kỳ Theo dõi lượng hàng còn lại tại NPP
Số ngày tồn kho Tồn kho bình quân ÷ Sell-out bình quân ngày Ước tính số ngày cần để tiêu thụ lượng hàng tồn
Sell-out theo SKU Số lượng hoặc giá trị bán ra của từng SKU Nhận diện sản phẩm bán nhanh và bán chậm
Sell-out theo khu vực Tổng sell-out theo tỉnh, khu vực hoặc tuyến Đánh giá tình hình tiêu thụ giữa các địa bàn

Lưu ý khi sử dụng các chỉ số:

  • Tỷ lệ sell-out/sell-in cần được tính trên cùng kỳ, cùng đơn vị đo và cùng phạm vi sản phẩm, NPP. Không nên kết luận rằng tỷ lệ dưới 100% đồng nghĩa với tồn kho bất thường, vì doanh nghiệp và NPP có thể duy trì tồn kho từ các kỳ trước.
  • Số ngày tồn kho nên sử dụng tồn kho bình quân và sell-out bình quân ngày trong một khoảng thời gian phù hợp. Với sản phẩm có tính mùa vụ, cần lựa chọn kỳ tham chiếu phù hợp.
  • Khi tính tồn kho, cần thống nhất cách ghi nhận hàng trả lại, hàng điều chuyển, hàng hư hỏng và các điều chỉnh kiểm kê.

Việc kết hợp các chỉ số giúp doanh nghiệp đánh giá chính xác hơn tình hình tiêu thụ và khả năng luân chuyển hàng hóa trong hệ thống phân phối.

GESO DMS hỗ trợ quản lý sell-in và sell-out như thế nào?

Đối với doanh nghiệp có mạng lưới phân phối nhiều tầng, việc thu thập dữ liệu từ NPP và điểm bán là điều kiện quan trọng để theo dõi sell-in, sell-out và tồn kho.

GESO DMS hỗ trợ kết nối hoạt động của nhà sản xuất, nhà phân phối và điểm bán trên cùng một nền tảng, giúp doanh nghiệp tập trung dữ liệu phục vụ quản trị kênh phân phối.

Một số ứng dụng trong hệ sinh thái GESO DMS hỗ trợ các nghiệp vụ liên quan:

  • Sales App: Nhân viên kinh doanh ghi nhận hoạt động viếng thăm, đơn hàng và thông tin tại điểm bán thông qua ứng dụng di động.
  • Retailer App: Hỗ trợ điểm bán thực hiện các nghiệp vụ đặt hàng và tiếp cận thông tin liên quan đến hoạt động mua hàng.
  • Quản lý nhà phân phối: Hỗ trợ theo dõi hoạt động bán hàng và dữ liệu phân phối theo từng NPP.
  • Báo cáo quản trị: Tổng hợp dữ liệu bán hàng và phân phối theo các tiêu chí quản lý.

Khi được cấu hình và kết nối với hệ thống quản lý của NPP, dữ liệu bán ra có thể được đồng bộ về hệ thống trung tâm theo quy trình đã thống nhất.

Bên cạnh đó, GESO DMS có khả năng liên thông với GESO ERP, hỗ trợ kết nối dữ liệu phân phối với các nghiệp vụ quản trị nội bộ như kho, tài chính và kế hoạch sản xuất theo phạm vi tích hợp thực tế.

Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đối chiếu lượng hàng đưa vào kênh, lượng hàng tiêu thụ và tồn kho tại nhà phân phối, thay vì chỉ dựa vào số liệu sell-in.

Tìm hiểu thêm về giải pháp GESO DMS và hệ thống DMS là gì để hiểu rõ hơn về cách ứng dụng DMS trong quản trị phân phối.

Câu hỏi thường gặp về sell-in và sell-out

Sell-through khác sell-out như thế nào?

Sell-out là lượng hàng hóa được bán ra khỏi một cấp phân phối, chẳng hạn NPP bán cho đại lý hoặc điểm bán. Sell-through thường được dùng để chỉ tỷ lệ hàng hóa đã bán ra so với lượng hàng được nhập vào hoặc lượng hàng có sẵn trong một kỳ.

Ví dụ, một NPP nhập 1.000 sản phẩm và bán ra 800 sản phẩm trong kỳ. Nếu lấy lượng bán ra chia cho lượng nhập vào trong cùng kỳ, tỷ lệ tham khảo là 80%. Tuy nhiên, khi tính sell-through trong thực tế, doanh nghiệp cần xác định rõ mẫu số là lượng hàng nhập hay tổng lượng hàng sẵn có, bao gồm tồn đầu kỳ.

Doanh nghiệp nên báo cáo doanh thu theo sell-in hay sell-out?

Doanh nghiệp cần phân biệt mục đích sử dụng của từng chỉ số.

Sell-in phản ánh hoạt động bán hàng từ nhà sản xuất vào nhà phân phối, thường được sử dụng để theo dõi kết quả kinh doanh với NPP. Sell-out phản ánh lượng hàng tiếp tục được tiêu thụ ở cấp phân phối tiếp theo, hỗ trợ đánh giá nhu cầu và hiệu quả bán hàng tại thị trường.

Đối với báo cáo doanh thu kế toán, doanh nghiệp cần tuân thủ điều kiện ghi nhận doanh thu theo hợp đồng và quy định kế toán áp dụng, không mặc định đồng nhất doanh thu kế toán với sell-in hoặc sell-out.

Không có DMS thì đo sell-out bằng cách nào?

Doanh nghiệp vẫn có thể thu thập dữ liệu sell-out thông qua báo cáo bán hàng định kỳ từ NPP, file Excel, phần mềm quản lý bán hàng hoặc hệ thống POS của nhà phân phối.

Tuy nhiên, phương pháp thủ công thường gặp khó khăn trong việc chuẩn hóa dữ liệu, cập nhật kịp thời và đối soát giữa các NPP.

Khi mạng lưới phân phối mở rộng, doanh nghiệp có thể cân nhắc triển khai DMS để tập trung dữ liệu, chuẩn hóa quy trình ghi nhận và hỗ trợ theo dõi sell-out thường xuyên hơn.

Tỷ lệ sell-out/sell-in bao nhiêu là tốt?

Không có một tỷ lệ cố định phù hợp với tất cả doanh nghiệp. Tỷ lệ này phụ thuộc vào đặc thù ngành hàng, chu kỳ nhập hàng, chính sách phân phối, mùa vụ và lượng tồn kho đầu kỳ của NPP.

Doanh nghiệp nên theo dõi xu hướng tỷ lệ qua nhiều kỳ, kết hợp với số ngày tồn kho và tốc độ tiêu thụ để đánh giá tình hình phân phối thay vì chỉ dựa vào một con số đơn lẻ.

Kết luận

Sell-in và sell-out là hai chỉ số cần được theo dõi đồng thời để đánh giá hiệu quả hoạt động phân phối. Sell-in giúp doanh nghiệp kiểm soát lượng hàng đưa vào kênh, trong khi sell-out phản ánh khả năng tiêu thụ ở cấp phân phối tiếp theo.

Khi hai chỉ số được kết hợp với dữ liệu tồn kho, doanh nghiệp có thể nhận diện tình trạng hàng hóa tích tụ, đánh giá tốc độ luân chuyển và cải thiện kế hoạch cung ứng.

Với doanh nghiệp có mạng lưới NPP và điểm bán rộng, phần mềm DMS là công cụ hỗ trợ tập trung dữ liệu, kết nối các cấp phân phối và nâng cao khả năng kiểm soát hoạt động bán hàng.

GESO đồng hành cùng doanh nghiệp trong quá trình chuẩn hóa quản trị phân phối và kết nối dữ liệu vận hành.

Khám phá GESO DMS để tìm hiểu giải pháp quản lý kênh phân phối phù hợp với mô hình hoạt động của doanh nghiệp.